Jeotermal Enerji

NÜKLEER TEKNOLOJİ
BİLGİ PLATFORMU

JEOTERMAL ENERJİ

Yenilenebilir (Alternatif) Enerji Kaynağı

JEOTERMAL ENERJİ NEDİR?
Jeotermal kaynak kısaca yer ısısı olup, yerkabuğunun çeşitli derinliklerinde birikmiş ısının oluşturduğu, kimyasallar içeren sıcak su, buhar ve gazlardır. Jeotermal enerji ise jeotermal kaynaklardan doğrudan veya dolaylı her türlü faydalanmayı kapsamaktadır.

Jeotermal kaynakların üç önemli bileşeni vardır:

1. Isı kaynağı,
2. Isıyı yeraltından yüzeye taşıyan akışkan,
3. Suyun dolaşımını sağlamaya yeterli kayaç geçirgenliği.

Jeotermal alanlarda sıcak kayaç ve yüksek yeraltı suyu sıcaklığı normal alanlara göre daha sığ yerlerde bulunur. Bunun başlıca nedenleri arasında:

  • Magmanın kabuğa doğru yükselmesi ve dolayısıyla ısıyı taşıması,
  • Kabuğun inceldiği yerlerde yüksek sıcaklık farkı sonucunda oluşan ısı akışı,
  • Yeraltı suyunun birkaç kilometre derine inip ısındıktan sonra yüzeye doğru yükselmesi.

Jeotermal Kaynaklar vasıtası ile yapılabilecek yatırımla;

1. Elektrik enerjisi üretimi
2. Merkezi ısıtma, soğutma, sera ısıtmazı vb.
3. Endüstriyel amaçlı kullanımlar, kurutma, vb.
4. Kimyasal madde mineral üretimi; Karbondioksit, Kuru-buz, Gübre, lityum, hidrojen...
5. Kaplıca amaçlı kullanım-Termal turizm
6. Düşük sıcaklıkta kültür balıkçılığı
7. Şişelenip mineralli içecek su olarak kullanımı. Maden suyu ya da sodası.

Ülkemiz de Jeotermal konusunda MTA tarafından açıklanan toplam kapasite 31.500MW'tır.

Ancak bu değere enerji camiası ihtiyatla yaklaşmaktadır. Bu enerji türünde iki türlü kullanım söz konusudur:

1. Jeotermilin ısı gücünü kullanarak konut ve seraların ısıtılması, (1.217MW)
2. Isıl gücün elektrik enerjisine çevrilmesidir. Kızıldere-Denizli Santrali (12MW)

Bugünkü ülke gerçeğimiz şu değerlerdedir:

Açığa Çıkan Kapasite
3.520 MWt
Kullanılan Kapasite
1.229 MWt
Çalışan Elektrik Santrali : 12 MWe Kızıldere- Denizli
İnşâ hâlinde Santral : 45 MWe Germencik-Aydın
7 MWe Sultanhisar-Aydın
Kaynak: MTA-2006

Jeotermalin doğrudan kullanımı ise 17.174 MW termal olup, 3 Milyon konut ısıtma eşdeğeridir. Dünyada 10.000 dönüm, Türkiye'de ise 500 dönüm jeotermal ısıtmalı sera vardır. Şanlıurfa'daki yaklaşık 250 dönümlük jeotermal seradan Avrupa'ya ihracat yapılmaktadır.

JEOTERMALDE KULLANILAN KAPASİTELER
2005 yılı-MWe

ABD 2.544 El Salvador 151 İtalya 790 Filipinler 1.931
Almanya 0,2 Endonezya 797 Japonya 535 Portekiz 16
Avustralya 0,2 Etiyopya 7 Kenya 127 Rusya 79
Avusturya 1 Fransa 15 Meksika 953 Tayland 0.3
Çin 28 Guatemala 33 Nikaragua 77 Türkiye 20
Kostarika 163 İzlanda 202 Papua Yeni Gine 6 Yeni Zelanda 435
 
45 MWe Jeotermal elektrik santrali. Germencik – Aydın

Dünyada Jeotermal zenginliği ile yedinci sırada yer alan Türkiye, jeotermal potansiyeli ile toplam elektrik enerjisi ihtiyacının % 5'ine kadar, ısıtmada ısı enerjisi ihtiyacının %30'una kadar karşılayabilecektir. Ancak bunların ağırlık ortalaması alındığında Türkiye enerji (elektrik + ısı enerjisi) ihtiyacının %14'ünü karşılamaya taliptir.

Toplam jeotermal potansiyelimizin elektriksel değeri; 500 MWe'ı ekonomik, 1500MW ekonomik olmayan olmak üzere toplam 2.000 MWe boyutundadır. Termâl toplam kapasitemiz değeri olan 31.500MWt'nin yeniden belirlenmesi için çalışmalar başlamıştır. Elektrik üretimi, şehir ısıtma, soğutma, sera ısıtma, termal tesis ısıtma, kaplıca kullanımı, kimyasal maddeler üretimi, sanayide kullanım vb uygulamalarda tam değerlendirilmesi ile sağlanacak hedef yıllık net yurtiçi katma değeri 20 Milyar USD civarındadır. http://www.eie.gov.tr/

Türkiye Jeotermal Enerji Mevcut Durumu 2007

Değerlendirme Kapasite Eşdeğer enerji
Jeotermal ısıtma 103.000 konut 827 Wt
Kaplıca 215 kaplıca 402 MWt
  Toplam 1.229 MWt
     
Elektrik 20 MWeDenizli 8 MWe Aydın 12 MWekullanılan 8 MWeKullanılan
  Toplam 20 MWe 
Karbondioksit üretimi
(Kuru buz)
120.000 ton/yıl 37,5 MWt
t: termik (ısı), e: elektrik, 1MWe=10MWt

Sonuç: Bilimsel verileri de ortaya koymaktadır ki; Jeotermal deki elektrik üretimi oldukça düşük bir değere sahiptir. Ayrıca kimyasalların (kireç/kalsiyum) boruları tıkama sorunu üretimde ciddi engeller yaratmaktadır. Jeotermalde ana hedefimiz konut ve sera ısıtmaları olmalıdır. 103 bin konutluk kapasitenin 500 bin konuta çıkarılması ana hedefimiz olmalı. Bu sayede eşdeğer elektrik tasarrufu ülkemiz açısından önemli bir gelişme olacaktır.