HİDROELEKTRİK (SU) ENERJİ

HİDROELEKTRİK (SU) ENERJİ

Barajda biriken suyun yüksekten borular vasıtası ile düşerken sahip olduğu kinetik enerji; aşağıda bir su tribünü (pervanesi) çevirmesi ve onunda bir elektrik jeneratörünü çevirmesi ile elde edilen elektriğe "HİDROLİK" bu siteme de HES (Hidro Elektrik Santral) adı verilir. HES'ler kısaca su enerjisinin elektrik enerjisine dönüştüğü dev beton yapılardır. Doğal olarak baraj duvar yüksekliği ile gölde biriken su ve debisi barajın gücünü belirler.

(oku: http://www.nukte.org/node/100)

Su varlığına göre ülkeler aşağıdaki şekilde sınıflandırılmaktadır;

  • Su fakiri: yılda kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı 1.000 m3'ten daha az
  • Su azlığı: yılda kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı 2.000 m3'ten daha az
  • Su zengini: yılda kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı 8.000 - 10.000 m3'ten daha fazla

Türkiye, su zengini bir ülke asla değildir. Kişi başına düşen yıllık 1.500 m3 su miktarına göre ülkemiz "su azlığı" yaşayan bir ülke konumunda olduğu açıktır. Hattâ 2030 yılı için kişi başına düşen kullanılabilir su miktarının 1.000 m3/yıl civarında olacağı için "su fakiri" bir ülke olarak söylenebilir. www.dsi.gov.tr

Türkiye'de ilk küçük hidroelektrik santral 1902 Tarsus'ta kurulmuştur. Ülkemizin ilk önemli baraj ise içme suyu ihtiyacı için 1936 yılında Ankara'da kurulan Çubuk-1 barajıdır. Seyhan barajı ise 1956'da kurulan ilk HES (Hidro Elektrik Santrali) olma özelliği taşımaktadır. 1972'de Gökçekaya, 1975'de Keban, 1981'de Hasan Uğurlu, 1984'de Oymapınar, 1987'de Karakaya, 1988'de Altınkaya, 1989'da Menzelef, 1992'de Atatürk barajı Türkiye'nin öne çıkan büyük barajlarıdır.


Keban Barajı

a. HİDROLİK ENERJİDE ÜLKEMİZ BARAJ SAYILARI VE GÜÇLERİ:

MEVCUT DURUM 2007 Aralık

 

 


HİDRO ELEKTRİK

MEVCUT DURUMU

PROJE SAYISI

Adet

GÜÇ YÜZDESİ

%

KURULU GÜÇ

MW

İŞLETMEDE

136

% 35,5

12788

İNŞAA HALİNDE - DSİ

41

% 11,1

4397

İNŞÂ EDİLECEKLER

589

%53,4

19359

A. Projesi hazır

13

5,3

2356

B. Planlaması hazır

176

20,4

7269

C. Master planı hazır

99

14,1

5260

D. İlk etüdü hazır

301

13,6

4474

Toplam Potansiyel

772

100,0

36544

Ref: EİE

Bu tablodaki 136 baraj, cumhuriyet döneminde, büyüklerden başlayarak yapılıp devreye alınmıştır. Çalışan barajların güç yüzdesi %36 dır. İnşâ halindeki 41 barajın toplam gücü 4397 MW olup güç yüzdesi ise %11 dur. Toplamda %53 gibi atıl bir güç kapasitemiz mevcuttur. Geriye kalan inşa edilecekler safhasındaki 492 baraj da ise genelde 10MW altı yada az sayıda 50 MW altı barajlardır. 50 MW üzeri ise 97 projemiz kalmıştır. Kısaca hidrolik sermayemiz budur. DSİ yetkilileri su konusunda ülkemizi şöyle yorumluyor: Enerjide fakir, sulamada orta halliyiz. Bu tablo; gelecekte tüm elektriği hidrolik ile halledebileceğimizi iddia etmenin ne denli geçersiz olduğunu bilimsel olarak ortaya koymaktadır.

 


Hasan Uğurlu Barajı

Bir de çevre meselesi var. Her baraj yapımında kilometrelerce kare alan sular altında kalmakta, ciddi bir göç sorunu da ortaya çıkmaktadır. İşte Birecik baraj inşaatında binlerce aile bahçelerini ve tarlalarını kaybetti. Birçok tarihi eser sular altında kaldı. 1994 yılından itibaren yapılan kamulaştırma tutarı ise 400 milyon YTL yi aşmıştır. Ancak 2006 Eylül ayı itibari ile paralarını alamayan birçok mağdur vardır.


Ilısu Barajı

Baraj yapımının ne denli pahalı olduğunu düşünürken çevre sorununu unutmamalıyız. Yusufeli’ni, Hasan keyfi hatırlayalım. Fırtına vadisi için ne diyelim? İçimiz burulsa da enerji uğruna sineye mi çekeceğiz, karar sizin!


Altınkaya Barajı Türbinleri


Aslantaş Barajı


Berke Barajı-Osmaniye